درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 7: سوره روم و لقمان، چگونه مسلمان شدم؟
جلسۀ اوّل: سورۀ روم
وَ مَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ﴿۶۴﴾ فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ ﴿۶۵﴾ لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ وَ لِيَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿۶۶﴾ أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا آمِنًا وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ أَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَةِ اللَّهِ يَكْفُرُونَ ﴿۶۷﴾ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْكَافِرِينَ ﴿۶۸﴾ وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ ﴿۶۹﴾
الم ﴿۱﴾ غُلِبَتِ الرُّومُ ﴿۲﴾ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ ﴿۳﴾ فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ ﴿۴﴾ بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشَاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ﴿۵﴾
ترتیل صوتی آیات 64 تا 69 سورۀ عنکبوت و آیات 1 تا 5 روم
وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ لَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۶﴾ يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ ﴿۷﴾ أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ مَا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ إِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ ﴿۸﴾ أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ أَثَارُوا الْأَرْضَ وَ عَمَرُوهَا أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿۹﴾ ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاءُوا السُّوأَى أَنْ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَ كَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِئُونَ ﴿۱۰﴾ اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۱۱﴾ وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ ﴿۱۲﴾ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكَائِهِمْ شُفَعَاءُ وَ كَانُوا بِشُرَكَائِهِمْ كَافِرِينَ ﴿۱۳﴾ وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ ﴿۱۴﴾ فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ ﴿۱۵﴾
ترتیل صوتی آیات 6 تا 15 سوره روم
وقف در آخر جمله (صفحه 70 کتاب درسی)
این آیهٔ شریفه را بخوانید:
فَإِذَا رَكِبُوا فِی الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَی الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ عنکبوت 65
همانطور که ملاحظه میکنید این آیه علامت وقف ندارد، اما از آنجا که به تدریج معنای برخی عبارات و جملههای قرآنی را درک میکنیم، خوب است در آخر هر جمله وقف کنیم. این روش به صحیح خواندن آیات و فهم بیشتر معنای آنها نیز کمک میکند.
معمولاً قبل از کلماتی مانند «فَـ، وَ، ثُمَّ» میتوان وقف کرد.
اینک هر گروه با خواندن یک آیه، محلّ وقف را در جملههایی که علامت وقف ندارد، مشخص کند.
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 71 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
زندگی، ظاهری، افراد غافل
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | لایُخلِفُ | تخلّف نمیکنند، خلاف نمیکند | 2 | ظاهِرًا | ظاهری |
| 3 | حَیاة | حیات، زندگی | 4 | غافِلونَ | افراد غافل، افراد بیتوجه |
فعالیت دوم (صفحه 71 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- وَعدَ اللهِ: وعده خدا
2- لایُخلِفُ اللهُ وَعدَه: تخلف نمیکند خداوند وعدهاش را
3- وَ لٰکِنَّ اَکثَرَ النّاسِ: ولی بیشتر مردم
4- لا یَعلَمونَ: نمیدانند
5- وَ هُم عَنِ الْاخِرَة: و آنها از آخرت
6- هُم غٔفِلونَ: آنها افراد بیتوجه هستند.
7- وَ مَا اللهُ بِغافِلٍ: و نیست خدا بیتوجه
8- عَمّا تَعمَلونَ: از آنچه انجام میدهید.
انس با قرآن در خانه (صفحه 72 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 404 تا 410 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات و آیات قرآنی از سورهٔ روم را کامل کنید.
1- وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ: وعده خداست، تخلف نمیکند خداوند وعدهاش را.
2- وَ لَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ: ولی بیشتر مردم نمیدانند.
3- يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا: میدانند ظاهری از زندگی دنیا را
4- وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ: و آنها از آخرت غافل هستند.
5- فَاصبِر اِنَّ وَعدَ اللهِ حَقُّ: پس صبور و شکیبا باش قطعاً وعده خدا درست است.
ج) از صفحهٔ 406 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا: و اما کسی که کافر شدند و تکذیب کردند نشانههای ما را.
2- وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ: و برای او سپاس و ستایش در آسمانها و زمین است.
د) آیهای در صفحهٔ 406 قرآن کریم، آفرینش آسمانها و زمین و گوناگونی زبانها و رنگهای آدمیان را از آیات الهی برشمارده است. این آیه را همراه با ترجمه بنویسید. به نظر شما چرا چنین پدیدههایی از آیات الهی است؟
یکی از حکمتهای این اختلافها که در قرآن کریم به عنوان یکی از نشانههای الهی یاد شده است شناسایی افراد است. شناسایی انسانها نسبت به یکدیگر یا باید از طریق چشم حاصل شود و یا به وسیله گوش صورت انسان و آهنگ صدا و زبان او به قدرت پروردگار به شکلهای مختلفی است و این از آیات عظمت پروردگار است.
جلسۀ دوم: سورۀ لقمان
الم ﴿۱﴾ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ ﴿۲﴾ هُدًى وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ ﴿۳﴾ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ﴿۴﴾ أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿۵﴾ وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ ﴿۶﴾ وَ إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا وَلَّى مُسْتَكْبِرًا كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَ قْرًا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿۷﴾ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِيمِ ﴿۸﴾ خَالِدِينَ فِيهَا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿۹﴾ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَ أَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَ بَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ أَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ ﴿۱۰﴾ هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ ﴿۱۱﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 11 سوره لقمان
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 74 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
اقامه میکنند، رستگاران، حکمتآموز، یقین دارند
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | تِلكَ | این، آن | 2 | حَکیم | حکمت آموز |
| 3 | یُقیمونَ | اقامه میکنند، برپا میدارند | 4 | یُؤتونَ | میپردازند |
| 5 | یوقِنونَ | یقین دارند | 6 | مُفلِحونَ | رستگاران |
فعالیت دوم (صفحه 74 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- ءایٰتُ الکِتٰبِ الحَکیمِ: نشانههای کتاب حکمتآموز
2- هُدًی وَ رَحمَةً لِلمُحسِنینَ: هدایت و رحمتی برای نیکوکاران است.
3- یُقیمونَ الصَّلوٰةَ: برپا میکنند نماز را
4- وَ یُوْتونَ الزَّکوٰةَ: و میپردازند زکات را
5- هُم یوقِنونَ: آنها یقین دارند.
6- اُولٰئِكَ هُمُ المُفلِحونَ: آنها همان رستگارانند.
انس با قرآن در خانه (صفحه 75 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 411 تا 417 قرآن کریم را بخوانید.
ب) آیات 1 تا 5 سورهٔ لقمان را معنا کنید.
1- الم - تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ: الف لام میم - آن نشانههای کتاب حکمت آموز است.
2- هُدًى وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنِينَ: هدایت و رحمتی برای نیکوکاران است.
3- الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ: کسانی که با پا میدارند نماز و میپردازند زکات را.
4- وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ: و آنها به آخرت یقین دارند.
5- أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ: آنها بر هدایتی از سوی پروردگارشان هستند و آنها همان رستگارانند.
ج) از صفحهٔ 412 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- إِلَيَّ الْمَصِيرُ: به سوی من بازگشت است.
2- وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ: و قطعاً دادیم لقمان را حکمت
د) در صفحهٔ 412 قرآن کریم پندهای جناب لقمان به فرزندش آمده است. این آیات، نکات و پیامهای قرآنی بسیار زیبا و مهمی دارد. با برخی از آنها در دورهٔ ابتدایی نیز آشنا شدهاید. یکی از این پیامها را انتخاب کرده همراه با معنا بنویسید.